Na szczotce zostaje więcej włosów. Przedziałek wydaje się szerszy, a kucyk cieńszy niż dawniej. Łatwo wtedy sięgnąć po nowy szampon, wcierkę albo suplement. Wybór bywa jednak trudny, bo włosy mogą tracić objętość z różnych powodów.
Włosy mogą wypadać po chorobie, stopniowo robić się cieńsze albo łamać się na długości, czasem wszystko naraz. Najpierw trzeba więc ustalić, czy wypadają całe włosy, czy stają się cieńsze, czy niszczą się na długości.
Rozpoznanie choroby zostaw lekarzowi. Ty możesz dobrze opisać objawy, przygotować się do wizyty i w codziennej pielęgnacji jak najmniej niszczyć włosy.
Metamorfozy naszych klientów
Łysienie androgenowe. Zdjęcia po 16 tygodni stosowania: Serum codziennie wieczorem, Maska 3x/tydzień. Efekty są indywidualne i zależą od przyczyny wypadania.1 z 12
1. Wypadanie, przerzedzenie i łamanie to różne zmiany
Wypadanie oznacza, że włos odłącza się od mieszka. Codziennie wypada pewna liczba włosów, bo nie wszystkie rosną i kończą wzrost w tym samym czasie. Zwróć więc uwagę na wyraźną zmianę: czy przy podobnie częstym myciu i czesaniu zostaje ich znacznie więcej niż dawniej?
Przerzedzenie opisuje wygląd fryzury: bardziej widać skórę, przedziałek jest szerszy, a objętość mniejsza. W odpływie nie musi być przy tym dużo włosów, bo przy niektórych rodzajach łysienia kolejne włosy wyrastają cieńsze.
Łamanie dotyczy części włosa nad skórą. Włos pęka i zostaje krótszy fragment. Przyczyną mogą być między innymi częste rozjaśnianie, wysoka temperatura i szarpanie przy rozczesywaniu.
Przy łamaniu najważniejsze jest, żeby nie niszczyć włosów dalej. Przy nasilonym wypadaniu i postępującym przerzedzeniu trzeba ustalić przyczynę. Odżywka może ułatwić rozczesywanie, ale nie wyjaśni, dlaczego przedziałek się poszerza. DermNet: rodzaje utraty włosów.
| Co zauważasz | Co zapisać przed wizytą |
|---|---|
| Więcej włosów podczas mycia | Od kiedy trwa zmiana i czy myjesz głowę równie często jak wcześniej |
| Szerszy przedziałek lub większe zakola | Które miejsca się zmieniły i czy widać to na starszych zdjęciach |
| Krótkie fragmenty na ubraniu | Czy włosy były rozjaśniane, prostowane lub mocno splątane |
| Świąd, pieczenie albo łuska | Gdzie występują i czy zaczęły się po nowym produkcie |
Po jednym włosie nie ustalisz przyczyny problemu. Jasne zgrubienie na jego końcu nie jest wyrwanym ze skóry mieszkiem. Krótkie włosy mogą z kolei być zarówno odrostami, jak i fragmentami po złamaniu. Więcej wskazówek znajdziesz w porównaniu wypadania i łamania włosów.
2. Z jakimi objawami zgłosić się do dermatologa
Umów się do dermatologa, jeśli przerzedzenie postępuje albo wypadanie wyraźnie Cię niepokoi. Możesz to zrobić, zanim problem będzie bardzo widoczny, bo od wcześniejszego rozpoznania mogą zależeć możliwości leczenia.
Szybciej pokaż lekarzowi zwłaszcza nowe miejsca bez włosów, utratę brwi albo rzęs i zmiany z bólem, pieczeniem, ranami czy krostami. Przy takich objawach nie próbuj przez kolejne tygodnie radzić sobie samymi kosmetykami.
Niektóre choroby zapalne, na przykład łysienie bliznowaciejące, mogą uszkadzać mieszki i prowadzić do trwałej utraty włosów. Może mu towarzyszyć tkliwość skóry (ból przy dotyku), świąd albo pieczenie, choć nie każdy chory je odczuwa. AAD: objawy jednego z rodzajów łysienia bliznowaciejącego.
Gładkie ogniska bez włosów mogą się pojawić przy łysieniu plackowatym, ale rozpoznanie wymaga badania. Po zdjęciu z internetu nie odróżnisz wszystkich przyczyn podobnej zmiany. DermNet: łysienie plackowate.
3. Dlaczego włosy mogą wypadać kilka miesięcy po chorobie
Wypadanie, które widzisz dziś, może mieć związek z chorobą sprzed kilku miesięcy. Tak bywa między innymi przy łysieniu telogenowym: po chorobie albo innym obciążeniu organizmu więcej mieszków może wcześniej zakończyć wzrost włosa i przejść w fazę spoczynku.
Nasilone wypadanie widać dopiero po pewnym czasie, często po około dwóch do czterech miesiącach. Przyczyną może być gorączka, operacja, poród, szybka utrata masy ciała albo duży stres.
Dlatego przed wizytą odtwórz kolejność zdarzeń: daty chorób i zabiegów, większych zmian diety, rozpoczęcia albo zakończenia leczenia. Nie odstawiaj jednak leku na własną rękę tylko dlatego, że wypadanie zaczęło się po jego włączeniu.
Przykład: w lutym przechodzisz infekcję z gorączką, a w kwietniu zauważasz więcej włosów przy myciu. Nowego szamponu używasz od tygodnia. To, że jest nowy, nie dowodzi jeszcze, że wywołał wypadanie. Na wizycie trzeba wziąć pod uwagę także wcześniejszą chorobę.
Czasem trudno wskazać jeden czynnik, a wypadanie telogenowe może też współistnieć z innym problemem. Typowy przebieg opisuje poradnik o łysieniu telogenowym. DermNet: przyczyny i opóźnienie wypadania telogenowego.
4. Co może oznaczać stopniowo szerszy przedziałek
Przedziałek, który dziś wydaje się szerszy, mógł się zmieniać od wielu miesięcy. Przy łysieniu typu kobiecego włosy często tracą objętość wokół przedziałka i na górze głowy, a poziom androgenów, czyli tak zwanych hormonów męskich, we krwi nie musi być przy tym podwyższony.
Mieszek może się miniaturyzować, czyli wytwarzać coraz cieńsze i krótsze włosy. Włosy wyglądają wtedy na rzadsze, nawet jeśli na szczotce nie widać ich dużo. DermNet: łysienie typu kobiecego.
U mężczyzn często powiększają się zakola, a włosy rzedną na czubku głowy. Wygląd i tempo zmian pomagają w ocenie, ale nie zastąpią badania skóry. Lekarz bierze pod uwagę także inne możliwe przyczyny. AAD: łysienie typu męskiego.
Do porównania przydadzą się starsze zdjęcia, najlepiej pokazujące to samo miejsce przy podobnym uczesaniu i świetle. Na zdjęciu mokrych włosów pod mocną lampą zwykle widać więcej skóry niż na suchych włosach w łagodnym świetle, więc różnica między takimi ujęciami może wynikać z samych warunków.
Opis pierwszych objawów i możliwości leczenia znajdziesz w artykule o łysieniu androgenowym. O tym, jak zmieniają się włosy w okresie przekwitania, przeczytasz we wpisie o włosach w menopauzie.
5. Co zrobić, gdy skóra swędzi, piecze lub się łuszczy
Przetłuszczanie skóry, łuszczenie i przerzedzenie mogą występować razem, a przy tym nie muszą mieć jednej przyczyny. Gdy łuska zniknie, poszerzający się przedziałek nadal wymaga wyjaśnienia.
Łojotokowe zapalenie skóry może dawać zaczerwienienie, świąd i tłustawą łuskę. Ma też skłonność do nawrotów. Leczenie dobiera się do rodzaju i nasilenia objawów, a zwykły szampon może nie wystarczyć, żeby je opanować. DermNet: łojotokowe zapalenie skóry.
Świąd i zaczerwienienie mogą też wynikać z podrażnienia albo alergii kontaktowej. Jeśli objawy zaczęły się po nowej farbie, wcierce czy innym kosmetyku, zapisz jego nazwę i datę użycia. Przy reakcji na farbę zmiany mogą się pojawić także przy uszach, na szyi albo na powiekach. DermNet: reakcje na kosmetyki.
Pieczenie po kosmetyku nie dowodzi, że preparat pobudza wzrost włosów. Produkt, który podrażnia, odstaw, a jeśli objawy są silne albo się utrzymują, skontaktuj się z lekarzem. Na podrażnioną skórę nie nakładaj kolejnej wcierki ani peelingu.
6. Jak przebiega badanie włosów i skóry głowy
Lekarz zapyta, kiedy zaczął się problem i jak szybko narasta, a także o choroby, leki i inne objawy. Potem obejrzy skórę i włosy, a zależnie od sytuacji także paznokcie albo inne miejsca, w których wypadają włosy.
Pomocna bywa trichoskopia, czyli oglądanie skóry i włosów w powiększeniu. Widać w niej dokładniej włosy przy skórze i ujścia mieszków, czyli miejsca, z których wyrastają włosy. Obraz ocenia się razem z objawami i tym, co padło w rozmowie, bo samo zdjęcie w powiększeniu nie wyjaśnia każdej przyczyny wypadania. DermNet: zastosowanie trichoskopii.
Czasem potrzebne są badania krwi, badanie w kierunku infekcji albo biopsja skóry. Ich wybór zależy od tego, co lekarz podejrzewa po rozmowie i badaniu. AAD: rozpoznawanie przyczyn wypadania włosów.
Ktoś, kto używa tytułu „trycholog”, nie musi być lekarzem, więc przed wizytą sprawdź jego wykształcenie i zakres konsultacji. Przy podejrzeniu choroby potrzebna jest ocena lekarska. Kosmetolog zajmujący się trychologią może pomagać w pielęgnacji, ale nie zastąpi dermatologa w rozpoznaniu choroby.
Po badaniu poproś o wyjaśnienie rozpoznania albo tego, jakie przyczyny lekarz jeszcze bierze pod uwagę. Jeśli potrzebne są dodatkowe badania, zapytaj, gdzie i kiedy omówisz wyniki. Wtedy będziesz wiedzieć, czy następny krok to leczenie, badanie krwi, czy kolejna wizyta.
7. Badania dobiera się do objawów
Żaden pakiet badań nie pasuje do każdej osoby, której wypadają włosy. Lista zależy od objawów i od tego, co lekarz ustali na wizycie, więc zanim kupisz pakiet, zapytaj, które wyniki będą potrzebne.
Przy rozlanym wypadaniu, czyli równomiernym z całej głowy, lekarz może rozważyć morfologię, ferrytynę i sprawdzenie, jak pracuje tarczyca. Dalsze badania zależą między innymi od sposobu odżywiania, chorób, przyjmowanych leków i innych objawów. DermNet: diagnostyka rozlanego wypadania.
Ferrytyna pomaga ocenić zapasy żelaza, ale stan zapalny może podwyższać jej wynik. Dlatego prawidłowa albo podwyższona ferrytyna nie zawsze wyklucza niedobór żelaza. Gdy niedobór się potwierdzi, trzeba też ustalić jego przyczynę, na przykład utratę krwi albo kłopot z wchłanianiem. DermNet: niedobór żelaza.
Przygotuj listę suplementów. Biotyna może zakłócać niektóre badania laboratoryjne, więc powiedz o niej lekarzowi i w laboratorium. Podaj dawkę i to, jak często ją bierzesz. Zapytaj, czy przed pobraniem trzeba zrobić przerwę w jej przyjmowaniu i jak długą. FDA: wpływ biotyny na badania.
Nie każdy rodzaj łysienia zmienia wyniki krwi, dlatego prawidłowe wyniki nie zastąpią badania włosów i skóry. Więcej o tym przeczytasz w artykule o badaniach przy wypadaniu włosów.
8. Pielęgnacja w czasie diagnostyki
Codzienna pielęgnacja ma oczyszczać skórę i jak najmniej niszczyć włosy. Jeśli obecny szampon nie podrażnia, a odżywka ułatwia rozczesywanie, samo wypadanie nie jest powodem, żeby od razu wymieniać oba produkty.
Mycie według potrzeb skóry
Jak często myć głowę, zależy od przetłuszczania, zabrudzenia i kosmetyków, których używasz. Szampon nakładaj przede wszystkim na skórę głowy. Włosów na długości nie trzeba energicznie pocierać, bo delikatne mycie usuwa łój i resztki kosmetyków bez zbędnego tarcia.
Odżywkę dobierz do stanu włosów. Cienkie pasma mogą jej potrzebować głównie na końcach, a suche albo kręcone na większej długości. Preparat do skóry głowy stosuj zgodnie z jego instrukcją. AAD: zasady mycia i odżywiania włosów.
Mniej szarpania i wysokiej temperatury
Po myciu delikatnie odciśnij nadmiar wody. Rozczesuj od końców i stopniowo przechodź wyżej, a jeśli włosy mocno się plączą, może pomóc odżywka ułatwiająca rozczesywanie.
Ogranicz częste prostowanie, mocne rozjaśnianie i ciasne upięcia, a przy suszeniu wybierz niższą temperaturę. Tak chronisz przed kolejnymi uszkodzeniami włosy, które już wyrosły, i możesz ograniczyć łamanie, nawet gdy nadal szukasz przyczyny wypadania. AAD: pielęgnacja przy utracie włosów.
Prosty plan łatwiej ocenić
Jeśli naraz zaczniesz nowy szampon, peeling, dwie wcierki i suplement, przy podrażnieniu trudno będzie wskazać przyczynę. Zapisuj datę pierwszego użycia każdego nowego kosmetyku i obserwuj skórę. Gdy pojawi się świąd, taka notatka pomoże odtworzyć, co było używane tuż przed nim.
Plan od lekarza może obejmować kilka preparatów naraz. Poproś wtedy o zapisanie, który nakładać na skórę, który na włosy, jak często i w jakiej kolejności. Zanim dołożysz własną wcierkę, sprawdź z lekarzem, czy można ją łączyć z leczeniem.
9. Czego oczekiwać od kosmetyku, a czego od leczenia
Kosmetyk może pomagać utrzymać skórę w dobrym stanie, ułatwiać rozczesywanie albo ograniczać łamliwość. Włosy mogą się wtedy lepiej układać i mniej plątać, ale to jeszcze nie dowód, że pojawiły się nowe włosy.
Określone rodzaje łysienia leczy się lekami. Przykładem jest minoksydyl przy łysieniu typu androgenowego. Nie działa u każdego i wymaga czasu, a żeby utrzymać efekt, zwykle trzeba go stosować dalej. Preparat na stopniowe przerzedzenie nie musi pasować osobie z ogniskami bez włosów albo z bolesną, zmienioną skórą. Przed leczeniem trzeba ustalić przyczynę i sprawdzić przeciwwskazania do konkretnego leku. NHS: możliwości leczenia utraty włosów.
Samo hasło „na porost” nie wystarczy, żeby ocenić kosmetyk. Sprawdź, jaki efekt opisuje producent, bo mniej złamanych włosów, lepsza ocena wyglądu przez użytkowników i przyrost liczby włosów na głowie to różne wyniki. Badanie składnika to też co innego niż badanie gotowego produktu.
Przed zabiegiem zapytaj, czy jest wskazany przy Twoim problemie, jakie może dać korzyści, jakie niesie ryzyko i jak będzie oceniany wynik. Zapytaj też, po ilu wizytach da się ocenić, czy pomaga. Łatwiej wtedy oszacować cały koszt i porównać go z innymi możliwościami leczenia.
Więcej o różnicach między metodami przeczytasz w zestawieniu leków, zabiegów i kosmetyków na porost włosów.
10. Suplement powinien mieć konkretny powód
Potwierdzony niedobór trzeba wyrównać, a jego przyczynę wyjaśnić. Preparat z żelazem, cynkiem albo biotyną nie jest jednak potrzebny każdej osobie z wypadaniem włosów. Sprawdź też, czy jesz wystarczająco dużo i czy w Twojej diecie jest dość białka.
Policz, ile danego składnika dostajesz łącznie ze wszystkich produktów, bo te same składniki mogą być w preparacie „na włosy”, w multiwitaminie i w osobnym suplemencie. Nadmiar niektórych substancji, w tym witaminy A i selenu, może się wiązać z utratą włosów. AAD: suplementacja i odżywianie przy wypadaniu.
Przed zakupem zapisz, jaki niedobór ma wyrównać suplement, jak długo go brać i kiedy jest kontrola. Jeśli ktoś zalecił go bez badań, zapytaj, co z rozmowy przemawia za jego stosowaniem. Napis „na włosy” nie mówi, czy dany składnik jest Ci potrzebny.
11. Jak opisać problem: trzy przykładowe notatki
Na wizycie łatwo zapomnieć, co pojawiło się pierwsze. Krótka notatka pomaga oddzielić to, co widzisz, od własnych przypuszczeń. Trzy sytuacje poniżej są wymyślone i pokazują tylko, jak opisać objawy.
Nagłe wypadanie po kilku zmianach w ostatnich miesiącach
„Od trzech tygodni po myciu zostaje wyraźnie więcej włosów. Myję głowę co drugi dzień, tak jak wcześniej. Trzy miesiące temu była infekcja z gorączką. Od miesiąca biorę inny lek. Nowego szamponu używam od tygodnia. Skóra nie piecze ani nie swędzi”.
Taki opis porządkuje daty i pokazuje, że wypadanie zaczęło się przed zakupem szamponu, choć przyczyny jeszcze nie wskazuje. Dopisz do niego nazwę leku, dawkę i datę zmiany. Lekarz oceni, które z tych zdarzeń mogą mieć związek z wypadaniem. Leczenia nie odstawiaj na własną rękę.
Wypadanie osłabło, ale przedziałek nadal jest szerszy
„Dwa miesiące temu włosy wypadały znacznie mocniej. Teraz podczas mycia jest ich mniej, ale przedziałek nie wygląda tak jak rok temu. Mam zdjęcia z obu okresów. Nie wiem, czy przerzedzenie zaczęło się razem z wypadaniem, czy wcześniej”.
Ta notatka opisuje dwie zmiany, które mogą mieć różne przyczyny. Na kontrolę przydadzą się też zdjęcia sprzed nasilonego wypadania, bo pomogą ustalić, czy szerszy przedziałek pojawił się dopiero wtedy, czy był widoczny wcześniej. To, że jeden objaw minął, nie wyjaśnia automatycznie drugiego. AAD: współistnienie różnych przyczyn utraty włosów.
Włosy łamią się po rozjaśnianiu, a skóra reaguje na wcierkę
„Po ostatnim rozjaśnianiu włosy mocniej się plączą. Na ubraniu znajduję krótkie fragmenty, a końce są nierówne. Od niedawna używam też wcierki. Po jej nałożeniu skóra piecze. Przedziałek na starszych zdjęciach wygląda podobnie”.
Tu osobnej uwagi wymagają uszkodzone włosy i reakcja skóry. Wcierkę, która podrażnia, trzeba odstawić, a włosy na długości chronić przed dalszymi uszkodzeniami i dbać o to, żeby łatwiej się rozczesywały. Na wizytę weź nazwę wcierki i datę rozjaśniania. Gdyby w notatce stało tylko „wypadanie”, część objawów by umknęła. AAD: ograniczanie uszkodzeń włosów.
12. Jak sprawdzać, czy leczenie i pielęgnacja pomagają
Najpierw ustal, co ma się poprawić: czy ma ustąpić świąd, zmniejszyć się wypadanie, czy zatrzymać przerzedzenie. Każdy z tych efektów ocenia się inaczej. To, że pieczenie minęło po odstawieniu kosmetyku, nie mówi jeszcze nic o gęstości włosów.
Zdjęcia rób w podobnych warunkach: ten sam przedziałek, kierunek światła i odległość aparatu, za każdym razem suche włosy. Jedno zdjęcie przed wizytą i kolejne w terminie kontroli powiedzą więcej niż przypadkowe ujęcia robione codziennie.
Zapisuj, czy po preparacie skóra piecze, swędzi albo się czerwieni, a osobno, czy włosy łatwiej się rozczesują i mniej łamią. Na kontroli będzie wtedy wiadomo, co się poprawiło, a co nadal wymaga uwagi.
Zapisuj też, jak często naprawdę stosujesz zalecone leczenie. Jeśli preparat jest niewygodny, drogi albo podrażnia, powiedz o tym na kontroli i wyjaśnij, dlaczego pomijasz aplikacje. Lekarz może wtedy rozważyć inny preparat albo sposób stosowania. Jeśli pominiesz aplikację, nie nadrabiaj jej większą dawką.
13. Co przygotować na pierwszą wizytę
Wystarczy krótka notatka w telefonie, bez fachowych nazw.
- Od kiedy widzisz problem i co zmieniło się najpierw.
- Czy problem dotyczy całej głowy, przedziałka, zakoli czy pojedynczych miejsc.
- Czy skóra swędzi, piecze, boli lub się łuszczy.
- Jakie choroby, zabiegi i większe zmiany diety poprzedziły objawy.
- Jakie leki, suplementy i preparaty na skórę stosujesz.
- Jak wyglądały wcześniejsze próby leczenia i czy coś wywołało podrażnienie.
Weź wyniki badań z datami i zdjęcia, na których widać zmianę fryzury. Umawiając wizytę, zapytaj, jak przygotować skórę do badania, żeby preparat maskujący przerzedzenie nie przeszkodził w jej obejrzeniu.
Przygotuj też pytania o to, jak stosować preparaty na co dzień. Jeśli pracujesz na zmiany, często pływasz albo używasz środków maskujących przerzedzenie, powiedz o tym, bo zalecenia mają być na tyle jasne, żeby dało się je stosować w Twoim zwykłym dniu. Na koniec zapisz termin kontroli i objawy, z którymi trzeba przyjść wcześniej.
Najczęstsze pytania
Czy przy wypadaniu lepiej myć głowę rzadziej?
O tym, jak często myć głowę, nie decyduj po liczbie włosów z jednego mycia. Myj ją wtedy, gdy skóra i włosy tego potrzebują. Wybierz szampon, który nie podrażnia, i nie szarp włosów. Przy chorobie skóry szampon leczniczy stosuj według zaleceń.
Czy sam prawidłowy wynik ferrytyny wyklucza problem zdrowotny?
Nie. Ferrytyna pomaga ocenić zapasy żelaza, ale nie rozpoznaje ani nie wyklucza wszystkich przyczyn wypadania włosów. Wynik trzeba zestawić z objawami i pozostałymi informacjami. DermNet: interpretacja ferrytyny.
Czy brak dużego wypadania oznacza, że włosy nie rzedną?
Nie. Włosy mogą stopniowo wyrastać cieńsze i fryzura traci wtedy objętość, choć na szczotce nie musi ich zostawać wyraźnie więcej. Taką zmianę czasem łatwiej zauważyć na zdjęciach przedziałka z różnych okresów. DermNet: miniaturyzacja włosów.
Po jakim czasie można ocenić leczenie?
To zależy od rozpoznania i metody. Przy łysieniu typu androgenowego na ocenę często potrzeba miesięcy. Lekarz powinien wyznaczyć termin kontroli i wyjaśnić, jaki efekt jest celem leczenia. Przy podrażnieniu albo nowych niepokojących objawach odezwij się wcześniej. AAD: leczenie łysienia typu męskiego.
Czy stres związany z wyglądem włosów jest powodem do konsultacji?
Tak. Jeśli z powodu włosów unikasz spotkań, gorzej się czujesz albo trudno Ci się skupić na codziennych sprawach, powiedz o tym lekarzowi. Nie musisz czekać, aż włosów ubędzie dużo. Pomoc może obejmować zarówno szukanie przyczyny, jak i wsparcie przy lęku i gorszym samopoczuciu. NHS: wsparcie przy utracie włosów.
Materiał edukacyjny. Rozpoznanie przyczyny wypadania i dobór leczenia wymagają indywidualnej oceny. Przykłady nie opisują konkretnych pacjentów.
Materiał edukacyjny. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem dermatologiem ani trychologiem. Trichovita to kosmetyk pielęgnacyjny, a nie produkt leczniczy, i nie zastępuje leczenia. Przy zdiagnozowanej chorobie skóry głowy lub uporczywych problemach z włosami skonsultuj się ze specjalistą.
Poznaj nasze produkty!
Stworzyliśmy je z myślą o rozwiązywaniu realnych problemów pacjentów trychologicznych.
O autorze
Mikołaj Szejnoga
Współtwórca Trichovity
Współtwórca marki Trichovita, specjalista ds. trychologii i receptur kosmetycznych.
Odwiedź stronę autora
