Łupież to najczęściej drobne łuski na skórze głowy i na włosach. Przy łojotokowym zapaleniu skóry, w skrócie ŁZS, zwykle dochodzą zaczerwienienie i bardziej dokuczliwy świąd, a łuska bywa grubsza, żółtawa i tłusta.
W domu trudno je odróżnić na pewno. Łupież i ŁZS mają ze sobą wiele wspólnego, a skóra może łuszczyć się podobnie także przy innych problemach.
Metamorfozy naszych klientów
Łysienie androgenowe. Zdjęcia po 16 tygodni stosowania: Serum codziennie wieczorem, Maska 3x/tydzień. Efekty są indywidualne i zależą od przyczyny wypadania.1 z 12
Jakie są najczęstsze różnice
| Objaw | Łupież | Łojotokowe zapalenie skóry |
|---|---|---|
| Łuszczenie | Częściej drobne i białe | Może być grubsze, tłuste i żółtawe |
| Zaczerwienienie | Zwykle mało widoczne | Często wyraźne |
| Świąd | Może występować | Bywa silny i uporczywy |
| Miejsce zmian | Skóra głowy | Także brwi, okolice nosa, uszu lub klatka piersiowa |
| Nawroty | Możliwe | Częste |
Ani kolor łuski, ani żaden pojedynczy objaw nie przesądzają, z czym masz do czynienia. Wygląd skóry zmieniają też drapanie, kosmetyki i wcześniejsze leczenie.
Dlaczego pojawiają się łupież i ŁZS
Łupież i ŁZS wiążą się między innymi z łojem, reakcją skóry i drożdżakami z rodzaju Malassezia. Te drożdżaki żyją także na zdrowej skórze, więc sama ich obecność nie jest chorobą ani zakażeniem, którym można zarazić domowników.
Łupież i ŁZS często opisuje się jako pokrewne zaburzenia o różnym nasileniu. W ŁZS stan zapalny jest wyraźniejszy. Łupież nie musi jednak z czasem przejść w ŁZS.
Objawy mogą wracać. U części osób nasilają się przy stresie, zmianie pogody albo po drażniącym kosmetyku, ale u każdego mogą to być inne czynniki.
Co może wyglądać podobnie
Skóra może się łuszczyć również przy łuszczycy, wyprysku kontaktowym albo podrażnieniu. Po dniu na słońcu łuszczyć się może też oparzony przedziałek. Przy plackach z połamanymi włosami trzeba wykluczyć między innymi grzybicę skóry głowy.
Jeśli kłopot zaczął się po farbowaniu albo nowym produkcie, odstaw podejrzany kosmetyk i zapisz jego nazwę oraz to, kiedy pojawiła się reakcja. Przy silnym obrzęku, sączeniu albo nasilonej reakcji skontaktuj się z lekarzem.
Jak pielęgnować łuszczącą się skórę
Myj skórę regularnie, tak często, jak tego potrzebuje. Rzadsze mycie nie leczy łupieżu. Łój i resztki kosmetyków, które zbierają się na skórze, mogą utrudniać jej oczyszczenie i zwiększać dyskomfort.
Szampon przeciwłupieżowy dobierz do objawów. W leczeniu stosuje się między innymi preparaty przeciwgrzybicze, a przy nasilonym stanie zapalnym lekarz może zalecić dodatkowy lek. To, jak często używać preparatu i jak długo trzymać go na skórze, zależy od konkretnego produktu, więc trzymaj się ulotki albo zaleceń specjalisty.
Na etykiecie szamponu przeciwłupieżowego szukaj składnika, który hamuje namnażanie drożdżaków Malassezia. Takie składniki to na przykład climbazole i piroctone olamine. Szampon z ketokonazolem jest w Polsce lekiem bez recepty i stosuje się go według ulotki. Zagraniczne poradniki wymieniają też pirytionian cynku (zinc pyrithione), ale w Unii Europejskiej od 1 marca 2022 roku jest on zakazany w kosmetykach.
Nie zdrapuj łusek paznokciami i nie rób mocnego peelingu na podrażnionej skórze. Jeśli preparat piecze albo zaczerwienienie się nasila, przerwij stosowanie i sprawdź, co wywołało reakcję.
Odżywkę nakładaj zgodnie z instrukcją, bo produkt przeznaczony tylko na długość włosów nie musi nadawać się do wcierania w skórę. Więcej o myciu przeczytasz w poradniku jak myć głowę przy wypadaniu włosów.
Czy łupież powoduje wypadanie włosów
Łuska sama w sobie nie tłumaczy, dlaczego włosów jest mniej. Mocne drapanie może je łamać, a stan zapalny może towarzyszyć silniejszemu wypadaniu. Obok tego może się też rozwijać inny problem, na przykład łysienie androgenowe albo wypadanie telogenowe.
Dlatego czasem trzeba jednocześnie leczyć skórę i szukać przyczyny przerzedzenia. Z poszerzającym się przedziałkiem możesz iść do lekarza, zanim łuszczenie całkiem zniknie. Związek łupieżu z wypadaniem opisuje tekst o tak zwanym łysieniu łojotokowym.
Kiedy zgłosić się do dermatologa
Umów konsultację, jeśli leczenie stosowane zgodnie z instrukcją nie pomaga, objawy szybko wracają albo nie masz pewności, że to łupież. Szybciej pokaż skórę lekarzowi, gdy pojawiają się:
- ból, silne pieczenie, krosty, rany albo sączenie,
- wyraźne miejsca bez włosów,
- nasilone wypadanie albo szybka utrata gęstości,
- rozległe zmiany poza skórą głowy.
Lekarz oceni skórę, ustali rozpoznanie i dobierze do niego dalsze postępowanie. Przy ŁZS po poprawie często trzeba jeszcze pielęgnować skórę albo stosować leczenie podtrzymujące ustalone z lekarzem.
Najczęstsze pytania
Czy ŁZS jest zaraźliwe?
Nie. Łojotokowe zapalenie skóry nie przenosi się przez kontakt, wspólny dom czy dotknięcie włosów.
Czy łupież oznacza złą higienę?
Nie. Łupież pojawia się także u osób, które regularnie myją głowę. Pielęgnacja może zmieniać nasilenie objawów, ale sam łupież nie świadczy o zaniedbaniu.
Czy częste mycie pogarsza łupież?
Nie musi. Liczą się potrzeby skóry, szampon i sposób mycia. Mocne szorowanie albo źle tolerowany szampon mogą podrażniać bez względu na to, jak często myjesz głowę.
Czy wcierka pomoże na świąd?
To zależy od przyczyny świądu i składu produktu. Kosmetyczna wcierka nie zastąpi leczenia ŁZS, a alkohol, substancje zapachowe i inne składniki mogą dodatkowo drażnić skórę. Gdy skóra reaguje mocno i nie wiesz dlaczego, nie dokładaj kolejnych produktów.
Czy ŁZS można wyleczyć na zawsze?
Objawy zwykle udaje się ograniczyć, ale choroba ma skłonność do nawrotów. Nawrót zdarza się także wtedy, gdy wcześniejsze leczenie było dobrze dobrane. Czasem trzeba zmienić plan albo przejść na leczenie podtrzymujące.
Źródła
- Borda i Wikramanayake, Seborrheic Dermatitis and Dandruff: A Comprehensive Review, 2015: PMC.
- DermNet, Seborrhoeic dermatitis.
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2021/1902, zakaz pirytionianu cynku w kosmetykach od 1 marca 2022: EUR-Lex.
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2019/698, climbazole w spłukiwanych szamponach przeciwłupieżowych: EUR-Lex.
- COSMILE Europe, składniki przeciwłupieżowe w kosmetykach.
- Rejestr Produktów Leczniczych, oznakowanie opakowania szamponu leczniczego z ketokonazolem 20 mg/g, kategoria dostępności OTC: e-Zdrowie.
Materiał edukacyjny. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem dermatologiem ani trychologiem. Trichovita to kosmetyk pielęgnacyjny, a nie produkt leczniczy, i nie zastępuje leczenia. Przy zdiagnozowanej chorobie skóry głowy lub uporczywych problemach z włosami skonsultuj się ze specjalistą.
Następne na szybko
Poznaj nasze produkty!
Stworzyliśmy je z myślą o rozwiązywaniu realnych problemów pacjentów trychologicznych.
O autorze
Mikołaj Szejnoga
Współtwórca Trichovity
Współtwórca marki Trichovita, specjalista ds. trychologii i receptur kosmetycznych.
Odwiedź stronę autora
