W skrócie. W okresie dojrzewania androgeny pobudzają wzrost grubszego zarostu. U mężczyzn z predyspozycją do łysienia androgenowego pod wpływem tych samych hormonów część mieszków na głowie wytwarza coraz cieńsze włosy.
Pierwsze włoski na policzkach często widać dopiero pod światło. Z czasem wyrastają tam grubsze włosy, które dzień po goleniu już czuć pod palcami. Nad skroniami ten sam mężczyzna może obserwować odwrotną zmianę. Dawniej gęste włosy stają się delikatne, a spod nich zaczyna prześwitywać skóra. Do obu okolic dociera z krwią testosteron. Skąd więc taka różnica?
Metamorfozy naszych klientów


Łysienie androgenowe. Okres pielęgnacji: 16 tygodni. Serum codziennie wieczorem, Maska 3x/tydzień. Efekty są indywidualne i zależą od przyczyny wypadania.1 z 12
Co się dzieje, gdy komórki z brody dostaną testosteron?
U podstawy rosnącego włosa znajduje się niewielkie skupisko komórek zwane brodawką włosa. Otaczają ją komórki, z których powstaje między innymi łodyga włosa. Brodawka wpływa na ich pracę za pomocą substancji, które wydziela do otoczenia. W dwóch pracach z 1995 roku japońscy badacze opisali, jak komórki brodawki z zarostu reagują na androgeny, czyli hormony, do których należy testosteron.
Badacze hodowali ludzkie komórki z zewnętrznej osłonki mieszka włosowego. Kiedy dodali testosteron, komórki dzieliły się w dotychczasowym tempie. Wynik zmienił się, gdy w tej samej hodowli pojawiły się też komórki brodawki pobrane z zarostu. Teraz po dodaniu hormonu podziały przyspieszyły. Obie grupy komórek nawet się nie stykały. Mogły na siebie oddziaływać przez substancje wydzielane do płynu, w którym rosły. Gdy doświadczenie powtórzono z komórkami brodawki z potylicy, takiego przyspieszenia nie było.
W kolejnym doświadczeniu ten sam zespół przyjrzał się białku IGF-1, czyli insulinopodobnemu czynnikowi wzrostu 1. Pod wpływem androgenu w komórkach brodawki z zarostu przybywało mRNA, na podstawie którego komórka wytwarza to białko. Kiedy badacze zablokowali działanie IGF-1 za pomocą przeciwciała, hormon słabiej pobudzał komórki osłonki do podziału. Tak udało się wskazać jednego z pośredników w odpowiedzi zarostu na androgeny.
Czym różnią się mieszki nad czołem i na potylicy?
W 1997 roku badaczki porównały mieszki 12 kobiet i 12 mężczyzn z łysieniem androgenowym. Uczestnicy mieli od 18 do 33 lat. Od każdej osoby pobrano próbkę skóry z okolicy czołowej i drugą z potylicy. W mieszkach nad czołem badaczki stwierdziły więcej receptorów androgenowych, czyli białek, z którymi mogą się wiązać androgeny. Wykryły tam również więcej obu badanych postaci 5-alfa-reduktazy. To enzym, który przekształca testosteron w dihydrotestosteron (DHT).
U mężczyzn z dziedziczną predyspozycją do łysienia androgenowego DHT sprzyja stopniowemu zmniejszaniu się części mieszków na głowie. Dermatolog nazywa ten proces miniaturyzacją. Zmianę najłatwiej zrozumieć, gdy pomyślisz o kolejnych włosach wyrastających z jednego miejsca. Po grubym włosie wyrasta cieńszy, a w następnych cyklach włosy mogą też osiągać mniejszą długość. Skóra staje się bardziej widoczna, mimo że z wielu mieszków nadal wyrasta włos. Tak może wyglądać początek łysienia androgenowego.
Co się stanie, gdy mieszek z potylicy trafi na nogę?
Jeden z autorów koreańskiego badania sprawdził to na sobie. Na podudzie przeszczepiono mu mieszki z jego własnej potylicy. Badacze wrócili do pomiarów po pół roku i po trzech latach. Osobno mierzyli tempo wzrostu włosów i ich średnicę.
Na potylicy włosy badacza przyrastały średnio o 16 milimetrów miesięcznie. Włosy, które przyjęły się na podudziu, rosły o 8,2 milimetra na miesiąc, a przy tym zachowały podobną grubość. Po samym wyglądzie łodygi trudno byłoby odgadnąć, że rosła niemal dwa razy wolniej.
Czy przy przeszczepie w obrębie głowy zaobserwowano to samo? W osobnej części pracy zespół zbadał 12 osób z łysieniem androgenowym, którym przeniesiono mieszki z potylicy nad czoło. Po około roku przeszczepione włosy rosły w podobnym tempie jak te na potylicy i miały zbliżoną średnicę. Wynik z podudzia dotyczył jednego człowieka. Pokazuje jednak, że po przeniesieniu mieszka niektóre cechy włosa mogą się zmienić, podczas gdy inne się utrzymują.
Dlaczego dermatolog ogląda potylicę, gdy pokazujesz mu przedziałek?
Potylica daje lekarzowi punkt odniesienia. Jeśli przedziałek stopniowo się poszerza, podczas badania trychologicznego można obejrzeć włosy z przodu i z tyłu głowy w tym samym powiększeniu. Ta część badania nazywa się trichoskopią. U kobiet przerzedzenie w środkowej części głowy zdarza się również przy prawidłowym stężeniu androgenów we krwi. O tym, kiedy przy wypadaniu włosów mają sens badania hormonalne, decydują także inne objawy.
Dermatolożka Adriana Rakowska i jej współpracowniczki przeanalizowały obrazy trichoskopowe 131 kobiet. Porównały trzy grupy. W pierwszej były kobiety z łysieniem androgenowym, w drugiej z przewlekłym wypadaniem telogenowym, a w trzeciej zdrowe uczestniczki. Badaczki policzyły między innymi włosy cieńsze niż 0,03 milimetra. Z przodu głowy u kobiet z łysieniem androgenowym tak cienki był średnio co piąty włos. W grupie z wypadaniem telogenowym odsetek wynosił około 10%, a u zdrowych kobiet około 6%. Pojedynczy cienki włos można więc znaleźć w każdej z tych grup.
Kiedy oglądasz swój przedziałek w lustrze, możesz dostrzec po prostu kilka krótkich włosków. Na zdjęciach z badania widać, jak różne bywają te włosy. Część dopiero odrasta, inne są cienkie jak meszek. W powiększeniu dermatolog widzi ich grubość i kształt końcówki. Porównanie z włosami na potylicy pomaga mu odróżnić odrost od miniaturyzacji.
Bibliografia
- Itami S., Kurata S., Sonoda T., Takayasu S. Interaction between dermal papilla cells and follicular epithelial cells in vitro: effect of androgen. British Journal of Dermatology, 1995.
- Itami S., Kurata S., Takayasu S. Androgen induction of follicular epithelial cell growth is mediated via insulin-like growth factor-I from dermal papilla cells. Biochemical and Biophysical Research Communications, 1995.
- Sawaya M.E., Price V.H. Different levels of 5alpha-reductase type I and II, aromatase, and androgen receptor in hair follicles of women and men with androgenetic alopecia. Journal of Investigative Dermatology, 1997.
- British Association of Dermatologists. Hair loss male pattern (androgenetic alopecia). Materiał edukacyjny dla pacjentów.
- Hwang S. i wsp. Does the recipient site influence the hair growth characteristics in hair transplantation?. Dermatologic Surgery, 2002.
- Carmina E. i wsp. Female Pattern Hair Loss and Androgen Excess: A Report From the Multidisciplinary Androgen Excess and PCOS Committee. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, 2019.
- Rakowska A., Słowińska M., Kowalska-Olędzka E., Olszewska M., Rudnicka L. Dermoscopy in female androgenic alopecia: method standardization and diagnostic criteria. International Journal of Trichology, 2009.
Materiał edukacyjny. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem dermatologiem ani trychologiem. Trichovita to kosmetyk pielęgnacyjny, a nie produkt leczniczy, i nie zastępuje leczenia. Przy zdiagnozowanej chorobie skóry głowy lub uporczywych problemach z włosami skonsultuj się ze specjalistą.
Poznaj nasze produkty!
Serum i maska z liposomalnym colostrum do pielęgnacji skóry głowy.

O autorze
Mikołaj Szejnoga
Współtwórca Trichovity
Współtwórca marki Trichovita, specjalista ds. trychologii i receptur kosmetycznych.
Odwiedź stronę autora

