Wypadanie włosów po ciąży: kiedy się skończy i co robić w międzyczasie

Kłąb włosów na szczotce. Odpływ w prysznicu zatyka się co drugi dzień. Na poduszce leżą kosmyki, których wcześniej tam nie było. Brzmi znajomo?

Jeśli niedawno urodziłaś, najkrótsza odpowiedź brzmi: w większości przypadków jest to przejściowe, nasilone wypadanie, a nie trwałe łysienie. Ma typowy przebieg i nie ma sposobu, który wyłączy je z dnia na dzień. W konsultacjach trychologicznych słyszymy o nim często, ale czasem równolegle ujawnia się inna przyczyna utraty włosów.

Dlaczego włosy wypadają dopiero teraz

Wszystko, co dzieje się dalej, wynika z jednej rzeczy: każdy włos na Twojej głowie żyje w trzyczęściowym cyklu.

U zdrowej skóry głowy większość włosów znajduje się w fazie wzrostu, a mniejsza część w fazie spoczynku. Poszczególne włosy wchodzą w cykl w różnym czasie, dlatego fizjologiczne wypadanie zwykle rozkłada się równomiernie. Często przywoływany zakres 50 do 100 włosów dziennie jest jedynie orientacyjny i zależy między innymi od częstości mycia oraz czesania.

Co zmienia ciąża?

W ciąży wyższy poziom estrogenu sprawia, że większa część włosów pozostaje w fazie wzrostu, dlatego zwykle wypada ich mniej.

Stąd częste wrażenie, że podczas ciąży fryzura była pełniejsza. Po porodzie poziomy hormonów się zmieniają i więcej włosów przechodzi do fazy spoczynku w zbliżonym czasie.

A potem przychodzi poród

Po porodzie poziom estrogenu spada. Więcej włosów przechodzi wtedy z fazy wzrostu do fazy spoczynku i wypada po kilku tygodniach. Tak wygląda poporodowe telogen effluvium. Przerzedzenie jest zwykle rozlane na całej głowie, a nie skupione w jednej wyraźnej plamie.

Ile to trwa

Kiedy zbierasz z odpływu garść włosów, potrzebujesz przede wszystkim wiedzieć, że to się kiedyś skończy. Dlatego akurat o czas pytają mnie w gabinecie najczęściej.

Najczęściej wypadanie osiąga szczyt około czwartego miesiąca po porodzie, a potem stopniowo słabnie. Wygląd fryzury wraca później niż kończy się sama fala wypadania, bo nowe włosy potrzebują czasu, aby osiągnąć widoczną długość.

Poniżej jest typowy przebieg. U poszczególnych kobiet może wyglądać inaczej.

U kogo to się przeciąga

U części kobiet wypadanie nie mieści się w oknie sześciu do dwunastu miesięcy i przechodzi w formę przewlekłą. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy na hormony nakłada się coś jeszcze:

• Niedokrwistość (niedobór żelaza po porodzie)
• Zaburzenie pracy tarczycy, w tym poporodowe zapalenie tarczycy
• Silny stres i niedobór snu (każda mama zna ten scenariusz)
• Restrykcyjne diety w celu szybkiego schudnięcia po ciąży
• Inny rodzaj utraty włosów, który ujawnił się w tym samym czasie

Jeśli do pierwszych urodzin dziecka fryzura nie odzyskała zwykłej gęstości albo ubytek jest plamisty, umów się do dermatologa. Lekarz może odróżnić wypadanie poporodowe od niedoboru żelaza, choroby tarczycy, łysienia androgenowego i innych przyczyn. Trycholog może udokumentować widoczny wzór i skierować dalej.

Ile włosów dziennie to jeszcze norma

Znane hasło o 50 do 100 włosach dziennie jest tylko szerokim przybliżeniem. To, ile widzisz na szczotce albo w odpływie, zależy od długości włosów, częstości mycia, sposobu czesania i tego, jak uważnie liczysz. Domowe liczenie nie rozpoznaje telogen effluvium.

Specjalista może wykonać standaryzowany test pociągania jako jeden z elementów oceny. Wynik interpretuje się jednak razem ze wzorem przerzedzenia, czasem wystąpienia, wyglądem skóry i wywiadem. Samodzielne, powtarzane wyrywanie i liczenie włosów zwykle zwiększa niepokój, a nie wyjaśnia przyczynę.

Kiedy powinnaś się zaniepokoić?

Wypadanie poporodowe jest zwykle tymczasowe. Są jednak sygnały, które wymagają oceny lekarskiej:

• Wypadanie trwa dłużej niż 12 miesięcy po porodzie
• Widzisz wyraźne przerzedzenia lub łysiejące plamy (a nie równomierne ścienianie)
• Skóra głowy jest zaczerwieniona, łuszcząca się lub swędząca
• Wypadanie zaczęło się w czasie ciąży (nie po porodzie)
• Masz dodatkowe objawy: zmęczenie, przyrost wagi, sucha skóra (mogą wskazywać na tarczycę)

Co na ten temat mówią badania

Wypadanie poporodowe jest dobrze udokumentowane, choć nie wszystko, co się o nim mówi, ma równie mocne podstawy.

Jak wiele kobiet to dotyczy

Publikowane szacunki różnią się, ponieważ badania inaczej definiują i mierzą wypadanie. Ważniejszy od jednej liczby jest wniosek, że problem jest częsty, ale nie u każdej kobiety przebiega tak samo.

Żelazo, czyli miejsce, gdzie dane są mniej jednoznaczne, niż się je przedstawia

Badanie Kantor i wsp. (2003) zmierzyło średnie stężenie ferrytyny u kobiet z różnymi typami wypadania. Przy łysieniu androgenowym (37,3 ng/ml) i plackowatym (24,9 ng/ml) było ono istotnie niższe niż u kobiet bez wypadania (59,5 ng/ml). Ale przy łysieniu telogenowym, czyli dokładnie tym mechanizmie, który działa po porodzie, różnica nie była istotna statystycznie. Późniejsze badanie na 457 kobietach w ogóle nie wykazało częstszego niedoboru żelaza u pacjentek z wypadaniem niż w grupie kontrolnej.

Wniosek praktyczny nie brzmi więc „zbadaj ferrytynę, a włosy wrócą”. Brzmi: zbadaj ferrytynę, bo po porodzie niedobór żelaza jest częsty sam w sobie i wymaga leczenia niezależnie od tego, co dzieje się na głowie. Jedna liczba nie wyjaśni całego wypadania i nikt, kto obiecuje inaczej, nie czytał tych prac.

Co naprawdę pomaga

Większość „cudownych suplementów na włosy” nie ma dobrego potwierdzenia w badaniach. Kilka praktycznych działań ma jednak sens.

1. Jedzenie, bo nie ma z czego budować

Włosy odrastają z tego, co jesz. Nie ma tu drogi na skróty. Tych składników po porodzie brakuje najczęściej.

2. Zajmij się skórą głowy, nie długościami

Odżywki i maski mogą ograniczać splątanie oraz łamanie długości, ale nie wyłączają hormonalnego wypadania poporodowego. Pielęgnacja skóry głowy powinna skupiać się na komforcie i unikaniu podrażnień.

Łagodny masaż opuszkami palców może być przyjemnym elementem pielęgnacji. Bardzo małe badanie z udziałem dziewięciu mężczyzn opisało zmianę grubości włosa po standaryzowanym masażu, ale nie dotyczyło kobiet po porodzie i nie dowodzi przyspieszenia odrostu.

Peeling skóry głowy nie jest obowiązkowy. Nie stosuj ścierających drobin na skórę podrażnioną lub objętą stanem zapalnym. Łupież lepiej leczyć odpowiednim szamponem niż regularnym szorowaniem.

Kosmetyczne serum na skórę głowy może być opcjonalnym wsparciem jej komfortu. Badania laboratoryjne nad czynnikami wzrostu nie dowodzą, że gotowy kosmetyk zatrzymuje albo skraca poporodowe telogen effluvium.

3. Dlaczego nośnik decyduje o wszystkim

Bariera skórna ogranicza przenikanie wielu substancji. Formulacja wpływa więc na miejsce odkładania składnika i jego stabilność.

Jednym z nośników są liposomy, czyli mikroskopijne pęcherzyki lipidowe. Badania laboratoryjne i przedkliniczne pokazują, że mogą zmieniać dostarczanie niektórych składników, ale wynik zależy od budowy pęcherzyka, zamkniętej substancji i całej receptury. Touitou i wsp. (2000) badali etosomy, a nie produkt Trichovita ani poporodowe wypadanie, więc ich wyników nie można przenosić wprost na każdy kosmetyk liposomalny.

4. Colostrum bovinum, czyli co zawiera i czego jeszcze nie dowiedziono

Siara bydlęca zawiera białka i cząsteczki sygnałowe badane w różnych kontekstach biologicznych:

• IGF-1 i EGF, które uczestniczą w sygnalizacji komórkowej
• Laktoferynę o funkcjach przeciwdrobnoustrojowych i immunomodulacyjnych
• Immunoglobuliny oraz inne białka

Czego nie robić

W gabinecie wracają wciąż te same cztery scenariusze.

Pierwszy to panika zakupowa. Wprowadzenie kilku preparatów i suplementów naraz utrudnia ocenę tolerancji oraz tego, co faktycznie pomaga. Nowe produkty wprowadzaj pojedynczo, zgodnie z instrukcją, a suplementów nie dobieraj bez wskazania.

Drugi to drastyczna dieta. Głęboki deficyt energii albo białka sam może wyzwalać telogen effluvium. Podczas karmienia zapotrzebowanie żywieniowe zależy od wielu czynników, dlatego plan redukcji warto omówić z lekarzem lub dietetykiem zamiast opierać go na jednej liczbie.

Trzeci to ciasne fryzury. Kucyk, wysoki kok, ciasny warkocz, bo z maluchem na rękach wygoda wygrywa ze wszystkim, co rozumiem doskonale. Stałe naciąganie mieszków wywołuje jednak traction alopecia, czyli łysienie z pociągania, które nakłada się na wypadanie hormonalne i potrafi zostawić trwałe ubytki. Luźniej, zmieniaj kierunek przedziałka, zostawiaj włosy rozpuszczone przynajmniej na kilka godzin dziennie.

Czwarty to bardzo gorąca woda i drażniące kosmetyki. Gorąca woda może wysuszać lub podrażniać, ale nie otwiera porów ani nie osłabia mieszków. Używaj komfortowo letniej wody i szamponu dobrze tolerowanego przez skórę. Brak SLS lub SLES może być pomocny u części osób, lecz nie jest obowiązkowy dla każdej skóry głowy.

Jest jeszcze piąty błąd, odwrotny do wszystkich powyższych: machnięcie ręką. Poporodowe wypadanie często ustępuje, ale brak poprawy, placki, ból lub stan zapalny wymagają oceny. Łagodna pielęgnacja może w tym czasie wspierać komfort skóry i ograniczać łamanie długości.

Rutyna, którą da się utrzymać z noworodkiem

Wiem, że czas jest teraz towarem luksusowym, więc to plan liczony w minutach, nie w godzinach.

Kiedy skonsultować się ze specjalistą?

Poporodowe wypadanie w większości przypadków nie wymaga leczenia. Umów się do dermatologa albo porozmawiaj z lekarzem, jeśli:

• Wypadanie trwa dłużej niż 12 miesięcy po porodzie
• Widzisz łysiejące plamy albo wyraźne przerzedzenia zamiast równomiernego ścienienia
• Skóra głowy jest zaczerwieniona, łuszcząca się, swędząca lub bolesna
• Do wypadania dołączyły zmęczenie, wahania wagi i sucha skóra, czyli zestaw typowy dla niedoczynności tarczycy, częstej po ciąży
• Wypadanie odbiera Ci spokój na tyle, że myślisz o nim codziennie

Ostatni punkt nie jest wypełniaczem. Zdrowie psychiczne w połogu jest realną stawką i nikt nie musi przechodzić przez ten okres w samotnym lęku.

Czego możesz się spodziewać na wizycie?

Trycholog może udokumentować wzór przerzedzenia i wygląd skóry, natomiast rozpoznanie lekarskie oraz leczenie należą do dermatologa. Zależnie od miejsca ocena może obejmować:

Siedem rzeczy do zapamiętania

1. Poporodowe wypadanie włosów jest częste, choć szacunki różnią się między badaniami.
2. Szczyt często przypada około czwartego miesiąca po porodzie, potem wypadanie stopniowo się uspokaja.
3. Typowe wypadanie poporodowe nie niszczy mieszków. Większość kobiet odzyskuje zwykłą gęstość.
4. Zapytaj lekarza, czy badania są potrzebne, ponieważ niedobór żelaza lub problem z tarczycą może współistnieć z wypadaniem.
5. Dieta jest fundamentem, nie odchudzaj się agresywnie, zwłaszcza jeśli karmisz.
6. Pielęgnacja może ograniczać podrażnienie i łamanie, ale nie wyłącza mechanizmu hormonalnego.
7. Nie wykazano, aby kosmetyk skracał ten proces o połowę albo przyspieszał powrót mieszków do anagenu.

Kalkulator poniżej jest materiałem edukacyjnym. Nie rozpoznaje przyczyny wypadania ani nie przewiduje indywidualnego terminu odrostu.

Najczęstsze pytania

Ile naprawdę trwa wypadanie włosów po porodzie?

Wypadanie często osiąga szczyt około czwartego miesiąca po porodzie, a potem stopniowo słabnie. Większość kobiet odzyskuje zwykłą gęstość do pierwszych urodzin dziecka. Jeśli tak się nie dzieje albo ubytek jest plamisty, umów się do dermatologa, ponieważ może współistnieć inna przyczyna.

Czy karmienie piersią pogarsza wypadanie?

Karmienia piersią nie uważa się za główną przyczynę poporodowego telogen effluvium, a odstawienie nie jest leczeniem włosów. W okresie karmienia zapotrzebowanie żywieniowe może być większe, dlatego restrykcyjną dietę, objawy niedoborów i suplementację omów z lekarzem lub dietetykiem zamiast zakładać, że samo karmienie szkodzi włosom.

Czy mogę używać serum na skórę głowy podczas karmienia?

Nie można udzielić jednej zgody dla każdego serum. Sprawdź dokładny skład, instrukcję i zalecenia producenta, a przy braku danych zapytaj lekarza lub farmaceutę. Dotyczy to szczególnie preparatów leczniczych. Minoksydyl w okresie karmienia wymaga rozmowy z lekarzem i nie powinien być rozpoczynany samodzielnie.

Czy włosy odrosną takie same jak wcześniej?

Większość kobiet odzyskuje zwykłą gęstość, ale widoczna długość wraca później, ponieważ włos rośnie stopniowo. Po ciąży może też zmienić się odczuwalna tekstura. Jeśli gęstość nie wróciła do pierwszych urodzin dziecka, dermatolog może sprawdzić, czy wypadanie poporodowe nie ujawniło innego problemu.

Kiedy podejrzewać, że to nie jest wypadanie poporodowe?

Wypadanie poporodowe jest zwykle rozlane, bezbolesne i ograniczone w czasie. Oceny lekarskiej wymagają placki lub wyraźny wzór ubytku, nasilone łamanie, swędząca, bolesna albo zapalnie zmieniona skóra, objawy ogólne oraz brak powrotu zwykłej gęstości do pierwszych urodzin dziecka. Trycholog może udokumentować obraz, ale rozpoznanie lekarskie stawia dermatolog.

Czy „łysienie poporodowe” to to samo co wypadanie włosów po porodzie?

Tak, to dwie nazwy tego samego zjawiska. W rozmowach i w wyszukiwarkach pojawia się „łysienie poporodowe” albo „łysienie po ciąży”, w piśmiennictwie medycznym: telogen effluvium. Nazwa „łysienie” bywa myląca, bo sugeruje trwałą utratę włosów, a tu chodzi o czasowe, jednoczasowe przejście wielu mieszków w fazę spoczynku. Mieszki nie giną i w zdecydowanej większości przypadków wracają do pracy.

Czy włosy mogą wypadać już w trakcie ciąży, a nie po porodzie?

Mogą. Klasyczne wypadanie poporodowe zaczyna się po porodzie, więc wyraźne wypadanie w ciąży wymaga osobnej oceny. Możliwe przyczyny obejmują między innymi zaburzenia tarczycy, niedobory, chorobę przebiegającą z gorączką, silny stres lub problemy z odżywianiem, ale nie da się ich ustalić na podstawie samego momentu wystąpienia objawu. Zakres badań powinien dobrać lekarz po wywiadzie i badaniu.

Czy można stosować wcierkę do włosów w ciąży i przy karmieniu?

Nie ma jednej odpowiedzi dla każdej wcierki. W ciąży i podczas karmienia sprawdź pełny skład, instrukcję oraz zalecenia producenta, a w razie wątpliwości pokaż produkt lekarzowi lub farmaceucie. Preparatów leczniczych, w tym minoksydylu, nie rozpoczynaj samodzielnie. Więcej o tym, czym wcierka różni się od serum i dlaczego nośnik ma znaczenie, znajdziesz w tekście czym jest wcierka do włosów.

---

Źródła

Artykuł oparty na publikacjach naukowych i materiałach dermatologicznych:

1. American Academy of Dermatology Association, Hair loss in new moms: aad.org
2. Malkud S., Telogen Effluvium: A Review, 2015: PMC
3. Asghar i in., Telogen Effluvium: A Review of the Literature, 2020: PMC
4. Investigation of exacerbating factors for postpartum hair loss, 2023: PMC
5. Postpartum telogen effluvium unmasking additional latent hair loss disorders, 2024: PMC
6. Koyama i in., Standardized scalp massage results in increased hair thickness, 2016: PMC
7. Kantor J. i in. (2003): Decreased serum ferritin is associated with alopecia in women. J Invest Dermatol. DOI
8. Olsen E.A. i in. (2010): Iron deficiency in female pattern hair loss, chronic telogen effluvium, and control groups. J Am Acad Dermatol. DOI
9. Touitou E. i in. (2000): Ethosomes, novel vesicular carriers for enhanced delivery. J Control Release. DOI
10. Grover C., Khurana A. (2013): Telogen Effluvium. Indian Journal of Dermatology, Venereology and Leprology. DOI
11. Kruzel M.L., Zimecki M. (2002): Lactoferrin and immunologic dissonance: clinical implications. Archivum Immunologiae et Therapiae Experimentalis. PMID: 12546066

Zobacz też pozostałe poradniki o włosach i skórze głowy.